# SPA vs MPA

Adres: https://softwaredictionary.org/tr/karsilastirma/spa-vs-mpa
Son güncelleme: 2026-10-06

Kısaca: SPA tek sayfa yükler ve siz gezindikçe onu JavaScript ile yeniden çizer; MPA ise her bağlantı ya da form gönderiminde sunucudan yeni bir HTML sayfası yükler.

## SPA ile MPA arasındaki fark nedir?

Çok sayfalı uygulama (MPA), web'in klasik modelidir: her sayfa kendi HTML belgesidir ve her bağlantı ya da form gönderimi, tarayıcının sunucudan yeni bir sayfa isteyip eskisinin yerine koymasına yol açar. Tek sayfalı uygulama (SPA) ise bir HTML kabuğunu ve bir JavaScript paketini bir kez yükler; ardından istemci tarafı yönlendirme URL'yi History API ile değiştirir, veriyi genellikle `JSON` olarak çeker ve sayfanın yalnızca değişen bölümünü yeniden çizer.

Fark, gezinmenin nerede gerçekleştiğidir ve ödünleşimleri de bu belirler. MPA modelinde sayfalar gerçek URL'leriyle eksiksiz HTML olarak gelir; bu yüzden hızlı görünür, JavaScript olmadan çalışır, arama motorlarınca kolayca okunur ve kolayca önbelleğe alınır. Bedeli her gezinmedeki tam sayfa yenilemedir; bu da yalnızca sayfanın belleğinde tutulan her şeyi kaybettirir. Bir SPA ise yüklendikten sonra akıcı hissettirir ve oynayan bir video ya da yarım yazılmış bir mesaj gibi durumları görünümler arasında korur; ama ilk yükleme büyük bir paketi bekler ve SEO için sunucu tarafı render ya da önceden render (prerendering) gerekir.

Çizgi iki taraftan da bulanıklaştı. Next.js, Nuxt ve SvelteKit gibi framework'ler ilk sayfayı bir MPA gibi sunucuda render eder, ardından bir SPA gibi gezinir; Astro ise küçük etkileşimli adacıklar (islands) içeren çok sayfalı siteler kurar. Tarayıcılar da MPA modelinin açığını daralttı: belgeler arası view transition'lar sayfalar arasındaki geçişi canlandırır, back/forward cache son sayfaları anında geri getirir, htmx ve Turbo gibi kütüphaneler de sunucudan gelen taze HTML'i tam sayfa yenilemesi olmadan yerine koyar.

Sık yapılan bir yanlış, SPA modelinin her zaman daha hızlı olduğu düşüncesidir. Görünümler arasında daha hızlıdır, ama ilk içeriği göstermesi genellikle daha yavaştır; bloglar, mağazalar ve dokümantasyon gibi pek çok site de zaten sayfa sayfa okunur. Bir başkası, MPA denince statik sayfaların anlaşılmasıdır; oysa sayfaların HTML'i her istekte üretilip her kullanıcıya göre kişiselleştirilebilir.

| Özellik | SPA | MPA |
| --- | --- | --- |
| Gezinme | Sayfayı JavaScript yeniden çizer; tam yenileme olmaz | Tarayıcı sunucudan yeni bir HTML belgesi yükler |
| İlk yükleme | Daha yavaş: JavaScript paketi inip çalışmalı | Hızlı: sunucu hazır HTML gönderir |
| Görünümler arası geçiş | Hızlı ve akıcı; yalnızca veri çekilir | Tam sayfa yüklemesi; view transition'lar ve önbellek bunu yumuşatır |
| Sayfalar arası durum | Bellekte korunur; örneğin oynayan bir video ya da bir taslak | Saklanmadıkça ya da sunucuya gönderilmedikçe her yüklemede kaybolur |
| SEO | Güvenilir olması için sunucu tarafı render ya da önceden render gerekir | Basit: her sayfa kendi URL'iyle eksiksiz HTML'dir |
| JavaScript olmadan | Genellikle boş bir kabuk gösterir | Sayfalar, bağlantılar ve formlar yine çalışır |
| Tipik araçlar | İstemci tarafı bir yönlendiriciyle React, Vue, Angular ya da Svelte | WordPress, Django, Rails, Laravel, Astro |
| En uygun olduğu yer | Tek ekranda uzun oturumlar: editörler, paneller, e-posta istemcileri | İçerik siteleri, mağazalar, dokümantasyon, formlar |

## SPA şu durumlarda doğru seçim

- Kullanıcılar uzun oturumlar boyunca kalıyor ve bir panelde ya da editörde olduğu gibi birçok görünüm arasında geziniyor.
- Durum gezinme boyunca korunmalı; örneğin çalan bir parça ya da gönderilmemiş bir mesaj.
- Uygulama bir oturum açma (login) ekranının arkasında duruyor, bu yüzden arama motorlarının onu okuması gerekmiyor.
- Etkileşimler, sayfa yenilenmeden yerel (native) bir uygulama gibi hissettirmeli.

## MPA şu durumlarda doğru seçim

- Ziyaretçilerin çoğu, bir blogda, mağazada ya da dokümantasyon sitesinde olduğu gibi bir iki sayfa okuyor.
- Arama görünürlüğü ve hızlı bir ilk görünüm her şeyden önemli.
- Sayfalar JavaScript olmadan ya da yavaş cihazlarda da çalışmalı.
- Basit bir sunucu kodu, önbellekleme ve barındırma istiyorsunuz.

## Sık sorulan sorular

**SPA mı daha iyi, MPA mı?**

Genel olarak hiçbiri daha iyi değildir. SPA modeli, kullanıcıların tek ekranda kalıp yoğun etkileşimde bulunduğu uygulamalara uyar; MPA modeli ise insanların aramayla bulup sayfa sayfa okuduğu içeriğe uyar. Hibrit framework'ler bir sitenin ikisini birlikte kullanmasını sağlar.

**SPA'ler SEO için kötü müdür?**

Mutlaka değil; ama neredeyse boş bir HTML kabuğu gönderen bir SPA, tarama botlarının (crawler) JavaScript'ini çalıştırmasına güvenir ve hepsi bunu yapmaz. İlk görünümü sunucuda ya da derleme sırasında render etmek, arama motorlarına ve yapay zekâ botlarına içeriğin tamamını verir.

**Next.js bir SPA mı, MPA mı?**

Bir bakıma ikisi de. Her sayfayı bir MPA gibi sunucuda ya da derleme sırasında render eder, böylece ilk görünüm HTML olarak gelir; sonraki gezinmeleri ise bir SPA gibi tarayıcıda yönetir.

---

Software Dictionary: https://softwaredictionary.org/tr · https://softwaredictionary.org/tr/llms.txt