# JavaScript

Adres: https://softwaredictionary.org/tr/terimler/javascript
Kategori: Web Geliştirme
Son güncelleme: 2026-09-29
Okunuşu: cavaskript

Kısaca: JavaScript, web tarayıcılarında sayfaları etkileşimli hale getiren ve Node.js gibi çalışma ortamlarıyla sunucularda da çalışan programlama dilidir.

## JavaScript nedir?

JavaScript, web'in programlama dilidir. HTML sayfanın yapısını, CSS görünümünü tanımlarken JavaScript sayfayı etkileşimli kılar: tıklamalara yanıt verir, formları doğrular, yeni veri çeker ve sayfayı yeniden yüklemeden içeriği günceller.

Tarayıcıda JavaScript, sayfanın tarayıcıdaki nesne temsili olan DOM ile çalışır. Tek iş parçacıklıdır (single-threaded); yani aynı anda tek bir kod parçası çalıştırır. Ancak ağ istekleri gibi yavaş işleri callback'ler, promise'ler ve `async`/`await` ile asenkron biçimde yönetir; böylece beklerken sayfa yanıt vermeye devam eder.

JavaScript artık yalnızca tarayıcılarla sınırlı değildir. Node.js, Deno ve Bun gibi çalışma ortamları (runtime) onu sunucularda ve geliştirici makinelerinde çalıştırır; böylece tek bir dil frontend, backend ve derleme araçları için kullanılabilir. Dilin kendisi ECMAScript olarak standartlaştırılmıştır ve her yıl yeni bir sürümü yayımlanır.

Adlarının benzerliğine rağmen JavaScript'in Java ile bir ilgisi yoktur; bu isim 1990'larda alınmış bir pazarlama kararıdır. TypeScript ise JavaScript'in üzerine kurulmuş, statik tipler ekleyen ve yeniden düz JavaScript'e derlenen ayrı bir dildir.

## Önemli noktalar

- JavaScript, web sayfalarına etkileşim ve mantık katar.
- Tüm büyük tarayıcılar onu eklenti gerektirmeden çalıştırır.
- Yavaş işlemleri promise'ler ve `async`/`await` ile asenkron olarak yönetir.
- Node.js, Deno ve Bun JavaScript'i tarayıcı dışında çalıştırır.
- Dilin resmî spesifikasyonuna ECMAScript denir.

## Örnek: Bir düğme tıklamasına tepki vermek

```javascript
// Find the button and the counter text in the page
const button = document.querySelector("#like");
const label = document.querySelector("#count");
let likes = 0;

// Run this function every time the button is clicked
button.addEventListener("click", () => {
  likes += 1;
  label.textContent = `${likes} likes`;
});
```

## Sık sorulan sorular

**Java ile JavaScript aynı şey midir?**

Hayır. Farklı tasarımlara ve kullanım alanlarına sahip iki ayrı dildir. Benzer isim, teknik bir ilişkiden değil, 1990'lardaki bir pazarlama kararından gelir.

**JavaScript ile ECMAScript arasındaki fark nedir?**

ECMAScript dili tanımlayan resmî spesifikasyondur; JavaScript ise onu uygulayan dilin adıdır. ES2015 ya da ES2025 gibi adlar, bu spesifikasyonun yıllık sürümlerini ifade eder.

**JavaScript backend geliştirmede kullanılabilir mi?**

Evet. Node.js, Deno ve Bun gibi çalışma ortamları JavaScript'in sunucularda çalışmasını sağlar; orada da yaygın olarak API'ler ve web uygulamaları geliştirmek için kullanılır.

## Kaynaklar

- [ECMAScript Language Specification](https://tc39.es/ecma262/)

---

Software Dictionary: https://softwaredictionary.org/tr · https://softwaredictionary.org/tr/llms.txt