# MATLAB (Matrix Laboratory)

Adres: https://softwaredictionary.org/tr/terimler/matlab
Kategori: Programlama Dilleri
Son güncelleme: 2026-10-03
Okunuşu: metleb

Kısaca: MATLAB, MathWorks'ün matris tabanlı sayısal hesaplama dili ve ortamıdır; mühendisler ve bilim insanları tarafından veri analizi ve simülasyon için kullanılır.

## MATLAB nedir?

MATLAB, 1970'lerin sonunda Cleve Moler'in öğrencilere matris kütüphanelerine kolay erişim sağlayan bir öğretim aracı olarak başladı; MathWorks de onu satmak için 1984'te kuruldu. Matrix laboratory'nin kısaltması olan adı tasarımını açıklar: neredeyse her şey bir dizidir ve `A * B` ya da `A'` gibi işlemler bütün matrisler üzerinde birden çalışır.

Mühendislik onun asıl alanıdır. Toolbox'lar sinyal ve görüntü işleme, kontrol sistemleri, istatistik, optimizasyon, makine öğrenmesi ve daha fazlası için hazır fonksiyonlar ekler; eşlikçi ürünü Simulink de mühendislerin araç fren sistemlerinden uçak kontrollerine kadar dinamik sistemleri blok diyagramları olarak modelleyip simüle etmesini ve gömülü donanım için kod üretmesini sağlar.

MATLAB ortamı bir editörü, etkileşimli bir komut penceresini, grafik çizimini ve kodu, sonuçları ve metni karıştıran canlı betikleri (live scripts) birleştirir. Kod alışkanlık olarak vektörleştirilir: döngüler yerine bir işlemi bütün bir vektöre uygularsınız; bu hem daha kısa hem daha hızlıdır.

Sık yapılan bir yanlış, MATLAB'ın Python gibi genel amaçlı bir dil olduğunu düşünmektir. Kapalı kaynaklı ve ücretlidir, ücretsiz erişim çoğunlukla üniversiteler üzerinden sağlanır; gücü de sayısal mühendislik işlerindedir. Birçok ekip benzer işler için artık NumPy ve SciPy ile Python kullanıyor; GNU Octave da MATLAB kodunun çoğunu ücretsiz çalıştırır. Dizilerin 1 indeksinden başladığını da unutmayın.

## Önemli noktalar

- MATLAB, sayısal ve matris tabanlı hesaplama için bir dil ve ortamdır.
- 1970'lerin sonunda başladı; MathWorks onu 1984'ten beri satıyor.
- Toolbox'lar ve Simulink, kontrol ve sinyal işleme gibi mühendislik alanlarına hizmet eder.
- Vektörleştirilmiş kod döngü kurmak yerine bütün diziler üzerinde çalışır.
- Kapalı kaynaklıdır; NumPy ile Python ve GNU Octave yaygın alternatiflerdir.

## Örnek: Matrislerle denklem çözmek ve grafik çizmek

```matlab
% Solve the linear system A*x = b
A = [4 -2 1; 3 6 -4; 2 1 8];
b = [12; -25; 32];
x = A \ b               % backslash solves the system

% Vectorized: no loop needed
t = linspace(0, 2*pi, 200);
y = sin(t) .* exp(-t/3); % element-wise multiply with .*

plot(t, y, 'LineWidth', 2)
title('Damped sine wave')
xlabel('t'), ylabel('y')
```

## Sık sorulan sorular

**MATLAB ücretsiz mi?**

Hayır. MATLAB lisans gerektirir, ama birçok üniversite onu öğrencilere sağlar. GNU Octave, MATLAB kodunun büyük kısmını çalıştıran ücretsiz bir programdır.

**MATLAB mı Python mı?**

MATLAB, özenle hazırlanmış mühendislik toolbox'ları, Simulink ve tutarlı bir ortam sunar. Python ise ücretsiz, genel amaçlıdır ve NumPy, SciPy ve pandas ile çok büyük bir ekosisteme sahiptir. Simulink etrafında kurulmuş sektörler MATLAB'ı korumaya eğilimlidir.

**Simulink nedir?**

Dinamik sistemleri kod yerine blok diyagramlarla modelleyip simüle etmeye yarayan bir MathWorks aracıdır. Otomotiv, havacılık ve kontrol mühendisliğinde yaygın olarak kullanılır ve gömülü sistemler için kod üretebilir.

---

Software Dictionary: https://softwaredictionary.org/tr · https://softwaredictionary.org/tr/llms.txt