# Açık Kaynak

Adres: https://softwaredictionary.org/tr/terimler/open-source
Kategori: Ekipler ve Süreç
Son güncelleme: 2026-10-03
İngilizcesi: Open Source
Okunuşu: opın sors

Kısaca: Açık kaynak yazılım, kaynak kodu herkesin kullanmasına, incelemesine, değiştirmesine ve paylaşmasına izin veren bir lisansla yayımlanan yazılımdır.

## Açık kaynak (open source) yazılım nedir?

Fikir, Richard Stallman'ın 1983'te GNU Projesi ile başlattığı ve kullanıcıların programları çalıştırma, değiştirme ve paylaşma özgürlüğünü vurgulayan özgür yazılım hareketinden doğdu. Açık kaynak terimi, paylaşılan kodun işletmeler için pratik faydalarını anlatmak üzere 1998'de, Open Source Initiative'in kurulduğu yıl ortaya atıldı. Onun Açık Kaynak Tanımı (Open Source Definition), hangi lisansların bu tanıma uyduğunu belirler.

Modern yazılım dünyasının büyük kısmı açık kaynak üzerinde çalışır: Linux, Git, Python, Node.js, PostgreSQL, Kubernetes, React ve npm ile pip üzerinden kurulan kütüphanelerin çoğu. Şirketler onu benimsemesi ücretsiz olduğu, incelenip denetlenebildiği, gerektiğinde değiştirilebildiği ve tek bir sağlayıcıya bağımlı kalmayı önlediği için kullanır.

Projeler genellikle herkesin sorun bildirebildiği ve bakımcıların (maintainer) incelediği pull request'lerle değişiklik önerebildiği GitHub ya da GitLab gibi platformlarda barındırılır. Linux Foundation ve Apache Software Foundation gibi vakıflar büyük projelere tarafsız bir yuva sağlar; birçok bakımcı şirketler ya da bağışlarla finanse edilir, yine de birçok popüler proje hâlâ birkaç gönüllüye dayanır.

Sık yapılan bir yanlış, açık kaynağın hiçbir kural olmadığı anlamına geldiğini düşünmektir. Her projenin, telif hakkı bildirimlerini korumak ya da copyleft lisanslarda değişiklikleri aynı koşullarla paylaşmak gibi koşulları olan bir lisansı vardır. Bir başka yanlış da açık kaynağın otomatik olarak güvenli olduğudur; herkese açık kod herkes tarafından incelenebilir, ama yalnızca biri gerçekten incelerse.

## Önemli noktalar

- Açık kaynak kod, lisansına göre kullanılabilir, incelenebilir, değiştirilebilir ve paylaşılabilir.
- Terim 1998'den gelir; özgür yazılım hareketi 1983'te başladı.
- Linux, Git, Python, Kubernetes ve React açık kaynaktır.
- Katkılar, bakımcıların incelediği sorunlar ve pull request'lerle gelir.
- Lisanslar yine koşullar koyar; güvenlik de gerçek incelemeye bağlıdır.

## Sık sorulan sorular

**Açık kaynak ile özgür yazılım arasındaki fark nedir?**

Çoğunlukla aynı lisansları anlatırlar. Özgür Yazılım Vakfı'nın tanımladığı özgür yazılım, kullanıcıların özgürlüklerini etik bir ilke olarak vurgular; açık kaynak ise açık geliştirmenin pratik faydalarını vurgular. FOSS iki terimi birleştirir.

**Açık kaynak yazılımı ticari bir üründe kullanabilir miyim?**

Genellikle evet, ama lisansa uymanız gerekir. MIT ve Apache 2.0 gibi izin verici lisanslar bildirimleri korumaktan biraz fazlasını ister; GPL gibi copyleft lisanslar ise kendi kaynak kodunuzu aynı lisansla yayımlamanızı gerektirebilir.

**Açık kaynağa nasıl katkıda bulunabilirim?**

Kullandığınız bir projeyle başlayın, katkı rehberini okuyun ve yeni başlayanlar için etiketlenmiş sorunlara bakın. Dokümantasyonu düzeltmek, hataları yeniden üretmek ve test eklemek değerli ilk katkılardır.

---

Software Dictionary: https://softwaredictionary.org/tr · https://softwaredictionary.org/tr/llms.txt