# Proxy Sunucusu

Adres: https://softwaredictionary.org/tr/terimler/proxy-server
Kategori: Ağlar
Son güncelleme: 2026-09-30
İngilizcesi: Proxy Server
Türkçe karşılığı: vekil sunucu, ara sunucu
Okunuşu: proksi sörvır

Kısaca: Proxy sunucusu, istemciler ya da sunucular adına ağ isteklerini alıp ileten aracı bir sunucudur; denetim, önbellekleme veya gizlilik sağlar.

## Proxy sunucusu nedir?

Proxy sunucusu, bir ağ konuşmasında iki taraf arasında durur ve aralarındaki trafiği iletir. İstemci, bir web sitesine doğrudan bağlanmak yerine isteğini proxy'ye gönderir; proxy isteği kendisi yapar ve yanıtı geri iletir. Tüm trafik üzerinden aktığı için proxy, istekleri ve yanıtları kaydedebilir, filtreleyebilir, önbelleğe alabilir ya da değiştirebilir.

Temel ayrım, proxy'nin kimin tarafında olduğudur. Forward proxy istemciler adına çalışır: bir şirket ağı gibi bir kullanıcı grubunun önünde durur ve isteklerini internete gönderir; böylece web siteleri her kullanıcının değil proxy'nin IP adresini görür. Reverse proxy ise sunucular adına çalışır: bir ya da birden fazla arka uç sunucusunun önünde durur, internetten gelen istekleri alır ve içeri iletir; çoğunlukla TLS, önbellekleme, sıkıştırma ve yük dengelemeyi üstlenir, böylece istemciler arka uçlarla hiç doğrudan konuşmaz.

Forward proxy'yi sizin adınıza arama yapan kişisel bir asistan, reverse proxy'yi ise gelen her çağrıyı yanıtlayıp doğru departmana yönlendiren bir şirket santrali olarak düşünün. Kuruluşlar forward proxy'leri gezinme politikalarını uygulamak, yaygın indirmeleri önbelleğe almak ve giden trafiği kaydetmek için kullanır; geliştiriciler de çoğunlukla bunu `HTTP_PROXY` ve `HTTPS_PROXY` ortam değişkenleriyle yapılandırır. Yük dengeleyiciler, API ağ geçitleri ve CDN'lerin hepsi reverse proxy fikrine dayanır.

Proxy sıklıkla VPN ile karıştırılır. Tipik bir proxy, bir tarayıcının HTTP istekleri gibi belirli uygulamaların ya da protokollerin trafiğini ele alır ve onu mutlaka şifrelemez; VPN ise bir cihazın tüm trafiğini şifreli bir tünelden geçirir. HTTPS için bir forward proxy genellikle yalnızca HTTP `CONNECT` yöntemiyle bir tünel açar ve kendi güvenilen sertifikasıyla TLS'yi araya girerek incelemek üzere kurulmadıkça şifreli içeriği okuyamaz.

## Önemli noktalar

- Proxy sunucusu, istemciler ile sunucular arasında istekleri ve yanıtları iletir.
- Forward proxy istemciler adına çalışır ve IP adreslerini ziyaret edilen sitelerden gizler.
- Reverse proxy sunucular adına çalışır ve arka uç sunucularını istemcilerden gizler.
- Proxy'ler üzerlerinden geçen trafiği önbelleğe alabilir, filtreleyebilir, kaydedebilir ve değiştirebilir.
- VPN'den farklı olarak proxy genellikle belirli uygulamaları ya da protokolleri kapsar ve trafiği şifrelemeyebilir.

## Örnek: İstekleri bir forward proxy üzerinden göndermek

```bash
# Send one request through a forward proxy
curl -x http://proxy.internal.example:3128 https://example.com

# Or set the proxy for every tool that honors these environment variables
export HTTP_PROXY="http://proxy.internal.example:3128"
export HTTPS_PROXY="http://proxy.internal.example:3128"
export NO_PROXY="localhost,127.0.0.1,.internal.example"  # skip the proxy for these

curl https://example.com  # now goes through the proxy automatically
```

## Sık sorulan sorular

**Forward proxy ile reverse proxy arasındaki fark nedir?**

Forward proxy istemcilerin önünde durur ve onlar adına internete istek yapar; istemcilerin kim olduğunu gizler. Reverse proxy sunucuların önünde durur ve onlar adına internetten gelen istekleri alır; her isteği gerçekte hangi arka uç sunucusunun karşıladığını gizler.

**Proxy ile VPN arasındaki fark nedir?**

Proxy genellikle tarayıcı gibi belirli uygulamaların trafiğini iletir ve onu şifrelemeyebilir. VPN ise bir cihazın tüm trafiğini VPN sunucusuna giden şifreli bir tünelden geçirir.

**Bir proxy sunucusu HTTPS trafiğimi görebilir mi?**

Normal bir forward proxy hangi ana makineye bağlandığınızı görebilir ama şifreli içeriği göremez, çünkü yalnızca TLS bağlantısını tüneller. Bazı kurumsal proxy'ler, çalışanların cihazlarına kendi güvenilen sertifikalarını kurarak HTTPS trafiğinin şifresini çözer ve inceler.

---

Software Dictionary: https://softwaredictionary.org/tr · https://softwaredictionary.org/tr/llms.txt