# Ruby on Rails

Adres: https://softwaredictionary.org/tr/terimler/ruby-on-rails
Kategori: Backend ve API'ler
Son güncelleme: 2026-10-03
Okunuşu: rubi on reylz

Kısaca: Ruby on Rails, yapılandırma yerine kuralı öne çıkaran, Ruby için tam yığın web framework'üdür; veritabanı destekli web uygulamaları onunla hızla kurulabilir.

## Ruby on Rails nedir?

Rails, David Heinemeier Hansson tarafından Basecamp proje yönetim aracından ayıklandı ve 2004'te açık kaynak olarak yayımlandı. Daha sonra çoğu web framework'ünün ödünç aldığı fikirleri yaygınlaştırdı: net klasörlerle MVC, veritabanı migration'ları, framework'e yerleşik bir ORM, sizin için kod üreten generator'lar ve neredeyse her şey için mantıklı varsayılanlar.

Yapılandırma yerine kural, temel ilkesidir. Bir `Book` modeli otomatik olarak bir `books` tablosuna karşılık gelir, bir `BooksController` `/books` route'larını sunar, görünümleri de `app/views/books` içinde yaşar. Her Rails uygulaması aynı şekilde düzenlendiği için geliştiriciler projeler arasında hızla geçebilir ve pek çok kodun hiç yazılması gerekmez.

Yerleşik ORM olan Active Record, SQL yerine `Book.where(author: "Le Guin").order(:year)` yazmanızı sağlar. Varsayılan ön yüz yaklaşımı olan Hotwire, sayfaları büyük bir JavaScript framework'ü yerine HTML ile ağ üzerinden günceller; arka plan işleri, e-posta, dosya yükleme ve WebSocket araçları da yerleşik gelir. GitHub, Shopify ve Basecamp bilinen Rails uygulamalarıdır.

Sık yapılan bir yanlış, Rails'in ölçeklenemeyeceğini düşünmektir. En büyük web sitelerinin bazıları onun üzerinde çalışır; ölçekleme sorunları genellikle framework'ten değil, veritabanından ve mimariden gelir. Asıl ödünleşimi, verimliliğin onun kurallarını ve Ruby'nin tarzını benimsemeye bağlı olmasıdır.

## Önemli noktalar

- Rails, 2004'te yayımlanan tam yığın bir Ruby web framework'üdür.
- Yapılandırma yerine kural, standart bir yapı ve daha az karar demektir.
- Active Record modelleri tablolara eşler; migration'lar şemayı sürümler.
- Generator'lar, arka plan işleri, e-posta ve Hotwire yerleşik gelir.
- GitHub ve Shopify, Rails üzerine kurulmuş büyük uygulamalardır.

## Örnek: Bir model, bir controller ve bir route

```ruby
# config/routes.rb
Rails.application.routes.draw do
  resources :books, only: [:index, :show]
end

# app/models/book.rb  →  table "books"
class Book < ApplicationRecord
  validates :title, presence: true
  scope :by_author, ->(name) { where(author: name).order(:year) }
end

# app/controllers/books_controller.rb  →  views in app/views/books/
class BooksController < ApplicationController
  def index
    @books = Book.by_author(params[:author])
  end

  def show
    @book = Book.find(params[:id])
  end
end
```

## Sık sorulan sorular

**Ruby on Rails hâlâ kullanılıyor mu?**

Evet. Aktif olarak geliştiriliyor ve GitHub, Shopify ve Basecamp gibi şirketler tarafından kullanılıyor; hızlı ürün çıkarmak isteyen girişimler arasında da popülerliğini koruyor.

**Yapılandırma yerine kural ne demek?**

Framework'ün, bir Book modelinin books tablosunu kullanması gibi standart adlar ve konumlar varsaymasıdır; böylece yalnızca varsayılandan farklı bir şeye ihtiyaç duyduğunuzda yapılandırma yazarsınız.

**Ruby ile Rails arasındaki fark nedir?**

Ruby programlama dilidir. Rails ise Ruby ile yazılmış bir web framework'üdür. Rails olmadan Ruby yazabilirsiniz, ama Rails uygulamaları Ruby ile yazılır.

---

Software Dictionary: https://softwaredictionary.org/tr · https://softwaredictionary.org/tr/llms.txt