# Terminal

Adres: https://softwaredictionary.org/tr/terimler/terminal
Kategori: İşletim Sistemleri
Son güncelleme: 2026-10-03
Türkçe karşılığı: uçbirim
Okunuşu: törmınıl

Kısaca: Terminal, bir metin arayüzü gösteren, tuş vuruşlarınızı bir kabuğa ya da komut satırı programına iletip onun geri gönderdiği metni görüntüleyen programdır.

## Terminal nedir?

Başlangıçta terminal bir donanımdı: paylaşılan bir bilgisayara bağlı bir klavye ve ekran, daha önce de bir teleprinter. 1978'de tanıtılan DEC VT100 gibi cihazlar, imleci taşımak ve renkleri değiştirmek için terminallerin bugün hâlâ anladığı kaçış kodlarını (escape code) tanımladı. Bugünkü terminaller, o donanımı bir pencerede taklit eden programlar olan terminal emülatörleridir.

Bir terminal açtığınızda, bir sözde terminal (pseudo-terminal) üzerinden bağlı Bash, zsh ya da PowerShell gibi bir kabuk başlatır. Siz yazarsınız, terminal karakterleri kabuğa gönderir, kabuk komutları çalıştırır, terminal de renkler, kalın yazı ve imleç hareketi için kaçış kodlarını yorumlayarak çıktılarını çizer. Vim ya da htop gibi tam ekran programlar bu kodlardan çok sayıda göndererek çalışır.

Modern terminaller sekmeler, bölünmüş paneller, arama, GPU hızlandırmalı çizim, tıklanabilir bağlantılar ve temalar ekler. Popüler seçenekler arasında Windows Terminal, macOS Terminal ve iTerm2, Linux'ta GNOME Terminal ve Konsole, ayrıca Alacritty, WezTerm ve Ghostty gibi platformlar arası olanlar vardır. VS Code gibi kod editörleri de yerleşik bir terminal içerir.

Sık yapılan bir yanlış, komutlarınızı terminalin çalıştırdığını düşünmektir. Terminal yalnızca metni gösterir ve girdiyi iletir; komutları içindeki kabuk yorumlar ve çalıştırır. Aynı kabuğu farklı terminallerde ya da aynı terminali farklı bir kabukla kullanabilmenizin nedeni budur.

## Önemli noktalar

- Terminal bir metin arayüzü gösterir ve tuş vuruşlarınızı iletir.
- İlk terminaller donanımdı; bugünküler terminal emülatörleridir.
- Komutları gerçekten çalıştıran bir kabuğu başlatır.
- Kaçış kodları renkleri, imleç hareketini ve tam ekran uygulamaları denetler.
- Windows Terminal, iTerm2 ve GNOME Terminal yaygın emülatörlerdir.

## Sık sorulan sorular

**Terminal ile kabuk (shell) arasındaki fark nedir?**

Terminal, metni gösteren ve yazdıklarınızı alan penceredir. Kabuk ise içindeki, komutlarınızı okuyup çalıştıran programdır. Bash, zsh ve PowerShell birer kabuk; Windows Terminal ve iTerm2 birer terminaldir.

**Terminal ile konsol arasındaki fark nedir?**

Bugün çoğunlukla eş anlamlı kullanılırlar. Tarihsel olarak konsol, bir makineye doğrudan bağlı ana fiziksel terminaldi; Linux'ta terim hâlâ sistemin metin konsollarını anlatır.

**TTY ne demek?**

Teletypewriter (teleks yazıcı). Unix'te, terminal emülatörlerinin kullandığı sözde terminaller dahil terminal cihazlarını adlandırır. tty komutu da kabuğunuzun hangisine bağlı olduğunu yazdırır.

---

Software Dictionary: https://softwaredictionary.org/tr · https://softwaredictionary.org/tr/llms.txt