# Throughput (Verim)

Adres: https://softwaredictionary.org/tr/terimler/throughput
Kategori: Ağlar
Son güncelleme: 2026-10-03
Türkçe karşılığı: iş çıkarma hızı
Okunuşu: tru put

Kısaca: Throughput (verim), bir sistemin birim zamanda gerçekte işlediği veri ya da iş miktarıdır; ağda saniyedeki megabit, sunucuda saniyedeki istek sayısı gibi.

## Throughput nedir?

Throughput, gerçekte elde ettiğinizdir. Bir ağ bağlantısı 1 Gbps bant genişliği sunabilir, ama üzerinden yapılan bir dosya aktarımı protokol yükü, tıkanıklık, paket kaybı ya da diğer uçtaki yavaş bir sunucu yüzünden yalnızca 600 Mbps'ye ulaşabilir. Sunucularda ve veritabanlarında throughput tamamlanan işle ölçülür: saniyedeki istekler, transaction'lar ya da mesajlar.

Gecikmeyle yakından bağlantılıdır. TCP'de havada olan, henüz onaylanmamış veri miktarı pencere boyutuyla sınırlıdır; bu yüzden uzun mesafeli tek bir bağlantı hızlı bir hatta bile yavaş olabilir: throughput aşağı yukarı pencere boyutunun gidiş-dönüş süresine bölümüdür. Paralel bağlantılar, daha büyük pencereler ve daha iyi tıkanıklık kontrolü onu artırır.

Sistem tasarımında throughput, gecikme ve hata oranıyla birlikte ana kapasite ölçülerinden biridir. Yük testleri, gecikme tırmanırken throughput artmayı bırakana kadar trafiği artırır; bu da darboğazı, yani CPU'yu, bir veritabanı kilidini, bir connection pool'u ya da ağı ortaya çıkarır. Toplu işleme (batching), önbellekleme ve yatay ölçekleme onu artırmanın tipik yollarıdır.

Sık yapılan bir yanlış, throughput, bant genişliği ve gecikmenin aynı şey olduğunu düşünmektir. Bant genişliği bir hattın en yüksek kapasitesi, throughput gerçekte ulaşılan hız, gecikme ise tek bir veri parçasının ulaşma süresidir. Bir sistemin aynı anda hem throughput'u hem gecikmesi yüksek olabilir; sabit disklerle dolu bir kamyon gibi.

## Önemli noktalar

- Throughput, birim zamanda gerçekte işlenen iş ya da veridir.
- Ağlar onu saniyedeki bitle, sunucular saniyedeki istekle ölçer.
- Ek yük ve tıkanıklık yüzünden genellikle bant genişliğinden düşüktür.
- TCP throughput'u, pencere boyutunun gidiş-dönüş süresine bölümüyle sınırlıdır.
- Bant genişliği kapasite, throughput ulaşılan hız, gecikme bekleme süresidir.

## Örnek: Bir ağ bağlantısının ve bir web sunucusunun throughput'unu ölçmek

```bash
# Network: run iperf3 -s on the server, then from the client
iperf3 -c 10.0.0.5 -t 10
# [ ID] Interval      Transfer     Bitrate
# [  5] 0.00-10.00 sec 1.10 GBytes  944 Mbits/sec

# Web server: 50 concurrent connections for 30 seconds
wrk -t4 -c50 -d30s https://localhost:8443/api/health
# Requests/sec:  12873.41   ← throughput
# Latency avg:   3.85ms
```

## Sık sorulan sorular

**Bant genişliği ile throughput arasındaki fark nedir?**

Bant genişliği, bir hattın en fazla ne kadar veri taşıyabileceğidir. Throughput ise pratikte gerçekten ne kadarının geçtiğidir; ek yük, tıkanıklık, hatalar ve iki uçtaki cihazların sınırları onu düşürür.

**Gecikme ile throughput arasındaki fark nedir?**

Gecikme, tek bir isteğin ya da paketin aldığı süredir. Throughput ise saniyede kaç isteğin ya da ne kadar verinin işlendiğidir. Birini iyileştirmek diğerini otomatik olarak iyileştirmez.

**Bir sunucunun throughput'unu nasıl artırırım?**

Önce yük testleri ve profilleme ile darboğazı bulun, sonra onu ortadan kaldırın: tekrarlanan işi önbelleğe alın, veritabanı yazmalarını toplu yapın, connection pool'ları ayarlayın, asenkron I/O kullanın ya da bir yük dengeleyicinin arkasına daha fazla örnek ekleyin.

---

Software Dictionary: https://softwaredictionary.org/tr · https://softwaredictionary.org/tr/llms.txt