Ana içeriğe geç

Kitap 09

Yazılım Mimarisi

Büyük kod tabanlarını düzenli ve bakımı kolay tutan tasarım ilkeleri ve mimari stiller.

İçindekiler

  1. 01Adapter Deseni1Adapter deseni, mevcut bir sınıfı yeni bir arayüzle sararak bir arayüz bekleyen kodun uyumsuz bir arayüzü kullanabilmesini sağlayan yapısal tasarım desenidir.
  2. 02Aktör Modeli2Aktör modeli, eşzamanlı sistemleri aktörlerden kurar: özel durumu olan ve birbiriyle yalnızca asenkron mesajlar göndererek iletişim kuran bağımsız birimler.
  3. 03Backend for Frontend3Backend for frontend, web ya da mobil uygulama gibi her istemci türünün kendi ihtiyaçlarına göre uyarlanmış küçük bir backend aldığı bir mimari desendir.
  4. 04Builder Pattern4Builder pattern, karmaşık bir nesneyi ayrı bir builder nesnesiyle, argümanlarla dolu uzun bir constructor yerine adlandırılmış adımlarla adım adım oluşturur.
  5. 05Circuit Breaker Deseni5Circuit breaker deseni, arızalı bir bağımlılığa yapılan çağrıları bir süre durdurarak ve zaman aşımlarını beklemek yerine hızlıca hata vererek sistemi korur.
  6. 06Clean Architecture6Clean architecture, temel iş kuralları framework'e, veritabanına ya da kullanıcı arayüzüne asla bağımlı olmasın diye yazılımı katmanlara ayırma yöntemidir.
  7. 07Consistent Hashing7Consistent hashing (tutarlı hashleme), anahtarları sunuculara, sunucu eklenip çıkarıldığında yalnızca küçük bir kısmı yer değiştirecek şekilde dağıtır.
  8. 08CQRS8CQRS, veriyi değiştiren kodu (komutlar) veriyi okuyan koddan (sorgular) ayırarak iki ayrı modele bölen bir mimari desendir.
  9. 09Dağıtık Sistem9Dağıtık sistem, bir ağ üzerinden birlikte çalışan ve kullanıcılarına tek bir sistem gibi görünen bilgisayarlar kümesidir.
  10. 10Decorator Pattern10Decorator pattern, bir nesneyi aynı arayüze sahip başka bir nesneyle sararak orijinal kodu değiştirmeden ona loglama, önbellekleme gibi davranışlar ekler.
  11. 11Dependency Injection11Dependency injection, bir nesnenin ihtiyaç duyduğu diğer nesneleri kendisi oluşturmak yerine dışarıdan almasını sağlayan bir tasarım tekniğidir.
  12. 12Dikey Ölçekleme12Dikey ölçekleme (scale up), daha fazla makine eklemek yerine tek bir makineye daha fazla CPU, bellek ya da daha hızlı depolama vererek kapasiteyi artırır.
  13. 13Domain-Driven Design13Domain-driven design, kodu iş alanına yakından modelleyen ve alan uzmanlarıyla aynı dili kullanan bir yazılım geliştirme yaklaşımıdır.
  14. 14DRY14DRY, her bilgi ya da mantık parçasının çoğaltılmak yerine tek bir yetkili temsile sahip olması gerektiğini söyleyen bir yazılım tasarım ilkesidir.
  15. 15Event Sourcing15Event sourcing, uygulama durumundaki her değişikliği değiştirilemez bir olay olarak saklayıp güncel durumu olayları yeniden oynatarak kuran tasarım desenidir.
  16. 16Factory Deseni16Factory deseni, nesne oluşturmayı özel bir fonksiyona ya da sınıfa taşıyan ve çağıranların somut sınıfı hiç adlandırmadığı oluşturucu bir tasarım desenidir.
  17. 17Gevşek Bağlılık17Gevşek bağlılık, bileşenlerin birbirine olabildiğince az bağımlı olduğu, böylece birinin diğerlerini bozmadan değişebildiği bir tasarım ilkesidir.
  18. 18Hata Toleransı18Hata toleransı, bir sistemin bazı donanım ya da yazılım bileşenleri arızalandığında, belki azalmış kapasiteyle de olsa doğru çalışmayı sürdürebilmesidir.
  19. 19Hexagonal Architecture19Hexagonal architecture, çekirdek iş mantığının dış dünyayla yalnızca portlar ve değiştirilebilir adaptörlerle konuştuğu bir yazılım yapılandırma yöntemidir.
  20. 20İlgilerin Ayrılması20İlgilerin ayrılması, bir programı her biri davranışının açıkça tanımlanmış tek bir yönünden sorumlu ayrı parçalara bölen bir tasarım ilkesidir.
  21. 21İstemci-Sunucu Mimarisi21İstemci-sunucu mimarisi bir sistemi veri ya da işlem isteyen istemcilere ve bunları sağlayan sunuculara ayırır; tarayıcının sunucudan sayfa istemesi gibi.
  22. 22Katmanlı Mimari22Katmanlı mimari, uygulamayı sunum, iş mantığı ve veri erişimi gibi yatay katmanlara böler ve her katman yalnızca altındaki katmanı çağırır.
  23. 23KISS İlkesi23KISS ilkesi, sistemlerin olabildiğince basit tutulduğunda en iyi çalıştığını, gereksiz karmaşıklıktan kaçınılması gerektiğini söyleyen tasarım yönergesidir.
  24. 24Konsensüs Algoritması24Konsensüs algoritması, bir grup makinenin, bazıları çökse ya da mesajlar kaybolsa bile tek bir değerde ya da sıralı bir karar kaydında anlaşmasını sağlar.
  25. 25Mikroservisler25Mikroservisler, bir uygulamanın ağ üzerinden iletişim kuran, küçük ve bağımsız olarak dağıtılabilen servislere bölündüğü bir mimari tarzdır.
  26. 26Monolit26Monolit, tek parça olarak derlenip dağıtılan, tüm özelliklerin tek kod tabanını, tek süreci ve çoğunlukla tek veritabanını paylaştığı yazılım uygulamasıdır.
  27. 27Multi-Tenancy27Multi-tenancy, tek bir sistemin kiracı (tenant) denen birçok müşteriye hizmet verdiği ve her kiracının verisini ve ayarlarını ayrı tuttuğu bir mimaridir.
  28. 28MVC28MVC, uygulamayı veri ve mantık için Model, gösterim için View ve kullanıcı girdisini yöneten Controller olmak üzere üçe ayıran bir mimari desendir.
  29. 29MVVM29MVVM (Model-View-ViewModel), ekranın durumunu ve eylemlerini ViewModel'in tuttuğu, View'in ona bağlandığı arayüz kalıbıdır; durum değişince arayüz de değişir.
  30. 30Observer Deseni30Observer deseni, subject adlı bir nesnenin durumu değiştiğinde abone listesini otomatik olarak bilgilendirdiği davranışsal bir tasarım desenidir.
  31. 31Olay Güdümlü Mimari31Olay güdümlü mimari, servislerin bir siparişin verilmesi gibi olaylar üreterek ve bunlara tepki vererek iletişim kurduğu bir yazılım tasarım tarzıdır.
  32. 32Ölçeklenebilirlik32Ölçeklenebilirlik, bir sistemin daha fazla kullanıcı ya da veri gibi artan iş yükünü, kaynak ekleyerek performansı düşmeden karşılayabilme yeteneğidir.
  33. 33Peer-to-Peer33Peer-to-peer (P2P, eşler arası), eşlerin merkezî sunucu olmadan doğrudan bağlanıp kaynak paylaştığı, her birinin hem istemci hem sunucu olduğu ağ tasarımıdır.
  34. 34Refactoring34Refactoring, mevcut kodun dışarıdan görünen davranışını değiştirmeden daha temiz ve bakımı kolay hâle getirmek için yeniden yapılandırılması sürecidir.
  35. 35Repository Deseni35Repository deseni, veri erişimini koleksiyon benzeri bir arayüzün arkasına gizler; iş kodu nesnelerin nerede saklandığını bilmeden yükleyip kaydedebilir.
  36. 36Saga Deseni36Saga deseni, birkaç servise yayılan bir işlemi yerel adımlar dizisi olarak çalıştırır ve bir adım başarısız olursa tamamlananları telafi eylemleriyle geri alır.
  37. 37Service Discovery37Service discovery (servis keşfi), dağıtık bir sistemde servislerin, örnekler başlayıp durdukça değişen diğer servislerin güncel adreslerini bulma yoludur.
  38. 38Servis Odaklı Mimari38Servis odaklı mimari, kurumsal yazılımı birbiriyle standart sözleşmelerle iletişim kuran, yeniden kullanılabilir ve ağdan erişilebilir servislerden kurar.
  39. 39Sidecar Deseni39Sidecar deseni, bir uygulamanın yanında yaşam döngüsünü ve ağını paylaşan yardımcı bir süreç çalıştırarak loglama, proxy ya da güvenlik gibi özellikler ekler.
  40. 40Singleton Deseni40Singleton deseni, bir sınıfın yalnızca tek bir örneğinin bulunmasını sağlayan ve ona tek, küresel bir erişim noktası sunan oluşturucu bir tasarım desenidir.
  41. 41SOLID41SOLID, geliştiricilerin daha anlaşılır, genişletilebilir, test edilebilir ve bakımı kolay kod yazmasına yardım eden beş nesne yönelimli tasarım ilkesidir.
  42. 42Strangler Fig Deseni42Strangler fig deseni, eski bir sistemi özellikleri tek tek yeni koda yönlendirerek, eski sistem kapatılana kadar adım adım değiştirme yöntemidir.
  43. 43Strategy Deseni43Strategy deseni, değiştirilebilir algoritmaları tek arayüzün arkasına koyup çalışma zamanında aralarında geçiş yapılmasını sağlayan davranışsal bir desendir.
  44. 44Tasarım Deseni44Tasarım deseni, yazılım tasarımında sık görülen bir soruna kanıtlanmış, yeniden kullanılabilir çözümdür; hazır kod değil, genel bir şablon olarak anlatılır.
  45. 45Teknik Borç45Teknik borç, daha uzun sürecek daha iyi bir yaklaşım yerine şimdi hızlı ya da sınırlı bir çözüm seçilmesiyle doğan, gelecekteki ek iş maliyetidir.
  46. 46Twelve-Factor App46Twelve-factor app, bulutta taşınabilir, dağıtımı kolay ve ölçeklenmesi basit olması için on iki pratiğe göre geliştirilmiş bir web uygulamasıdır.
  47. 47Uyum47Uyum, bir modül, sınıf ya da servis içindeki sorumlulukların birbirine ne kadar ait olduğunun ölçüsüdür ve yüksek uyum iyi tasarımın işaretidir.
  48. 48YAGNI48YAGNI, ileride gerekebilir diye değil, gerçekten ihtiyaç duyulana kadar bir özellik ya da soyutlama inşa etmemeyi söyleyen bir extreme programming ilkesidir.
  49. 49Yatay Ölçekleme49Yatay ölçekleme (scale out), bir sistemin kapasitesini tek bir makineyi büyütmek yerine daha fazla makine ekleyip işi onlara dağıtarak artırır.
  50. 50Yüksek Erişilebilirlik50Yüksek erişilebilirlik, bir sistemin, çoğunlukla yedeklilikle tek hata noktalarını ortadan kaldırarak neredeyse her zaman çalışır durumda kalabilmesidir.

Kütüphaneye dönSonraki kitap: Test ve Kalite

Daha fazla

Ayarlar