Kitap 07
Güvenlik
Web uygulamalarına yönelik yaygın saldırılar ve kimlik doğrulamadan şifrelemeye kadar bunlara karşı savunmalar.
İçindekiler
- 01ABACNitelik Tabanlı Erişim Kontrolü (Attribute-Based Access Control)1ABAC, her isteği kullanıcının, kaynağın, eylemin ve bağlamın niteliklerini politikalarla karşılaştırarak onaylayan ya da reddeden bir yetkilendirme modelidir.
- 02Açık Anahtarlı KriptografiPublic-Key Cryptography2Açık anahtarlı kriptografi, veriyi şifreleyip imzalamak için herkesin görebildiği bir açık anahtar ile gizli tutulan bir özel anahtardan oluşan çift kullanır.
- 03API AnahtarıAPI Key3API anahtarı, API çağrılarında uygulamayı veya projeyi tanımlayan, erişim denetimi, kullanım takibi ve hız sınırı için kullanılan benzersiz gizli bir dizedir.
- 04bcrypt4bcrypt, rastgele bir salt ekleyen ve kasıtlı olarak yavaş çalışan bir parola hashleme fonksiyonudur; böylece çalınan hash'leri tahminle kırmak çok pahalıdır.
- 05Bug Bounty5Bug bounty, bir kuruluşun sistemlerindeki güvenlik açıklarını bulup sorumlu biçimde bildiren dış araştırmacılara ödül ödediği bir programdır.
- 06ClickjackingTıklama Gaspı6Clickjacking, meşru bir siteyi kötü amaçlı bir sayfada görünmez bir çerçeveye gizleyerek kullanıcıları göremedikleri düğmelere tıklamaya kandıran saldırıdır.
- 07Content Security Policyİçerik Güvenliği Politikası7Content Security Policy, tarayıcıya sayfanın hangi betik, stil ve kaynakları yükleyebileceğini bildirip enjekte edilen kodu engelleyen HTTP yanıt başlığıdır.
- 08CSRFSiteler Arası İstek Sahteciliği (Cross-Site Request Forgery)8CSRF, oturum açmış kullanıcının tarayıcısını güvenilir bir siteye istenmeyen istek göndermeye kandıran, sitenin de gerçek kullanıcı eylemi sandığı saldırıdır.
- 09CVECommon Vulnerabilities and Exposures9CVE, bilinen tek bir güvenlik zafiyetine verilen, CVE-2021-44228 gibi benzersiz ve herkese açık bir tanımlayıcıdır; herkes aynı açığa aynı adla başvurur.
- 10DDoSDağıtık Hizmet Reddi (Distributed Denial of Service)10DDoS saldırısı, bir web sitesini veya çevrimiçi servisi, aynı anda ele geçirilmiş birçok cihazdan gelen trafikle boğarak kullanılamaz hâle getirme girişimidir.
- 11Dijital İmzaDigital Signature11Dijital imza, özel anahtarla üretilen, bir mesajı ya da dosyayı kimin oluşturduğunu ve imzalandığından beri değişmediğini kanıtlayan kriptografik değerdir.
- 12En Az Ayrıcalık İlkesiPrinciple of Least Privilege (PoLP)12En az ayrıcalık ilkesi, her kullanıcıya, programa ve servise yalnızca işini yapması için gereken asgari erişimin verilmesini öngören güvenlik kuralıdır.
- 13Encryption at Rest13Encryption at rest, diskler, veritabanları ve yedekler gibi depolanan verileri şifreli tutar; çalınan bir disk ya da kopyalanan bir dosya anahtarsız okunamaz.
- 14Fidye Yazılımı14Fidye yazılımı, dosyaları ya da sistemleri şifreleyip anahtar için fidye isteyen, çoğu zaman çalınan veriyi sızdırmakla da tehdit eden kötü amaçlı yazılımdır.
- 15Girdi DoğrulamaInput Validation15Girdi doğrulama, programa giren verinin kullanılmadan önce beklenen türde, biçimde ve aralıkta olup olmadığını kontrol etme ve gerisini reddetme pratiğidir.
- 16Hashing16Hashing, bir girdiyi tek yönlü bir fonksiyonla sabit uzunlukta bir değere dönüştürmektir; veri bütünlüğünü doğrulamaya ve parolaları güvenle saklamaya yarar.
- 17HMACHash Tabanlı Mesaj Doğrulama Kodu17HMAC, gizli bir anahtarı hash fonksiyonuyla birleştirip mesajın anahtarı bilen birinden geldiğini ve yolda değişmediğini kanıtlayan bir etiket (tag) üretir.
- 18HSTSHTTP Strict Transport Security18HSTS, tarayıcıya bir siteye belli bir süre yalnızca HTTPS ile bağlanmasını söyleyen, güvensiz HTTP'yi ve düşürme saldırılarını engelleyen güvenlik başlığıdır.
- 19HTTPSGüvenli Hiper Metin Aktarım Protokolü (Hypertext Transfer Protocol Secure)19HTTPS, tarayıcı ile web sitesi arasındaki trafiği TLS ile şifreleyen, verileri dinlemeye ve değiştirilmeye karşı koruyan HTTP'nin güvenli sürümüdür.
- 20İki Faktörlü Kimlik DoğrulamaTwo-Factor Authentication (2FA)20İki faktörlü kimlik doğrulama, kimliği doğrulamak için parola artı bir kod ya da güvenlik anahtarı gibi iki farklı türde kanıt isteyen bir giriş yöntemidir.
- 21JWTJSON Web Token21JWT, kullanıcı kimliği ve son kullanma zamanı gibi bilgileri taşıyan, imzalı ve kompakt bir token'dır; sunucunun oturum aramadan istekleri doğrulamasını sağlar.
- 22Kaba Kuvvet SaldırısıBrute-Force Attack22Kaba kuvvet saldırısı, bir hesabı ele geçirmek ya da veriyi çözmek için biri tutana kadar çok sayıda olası parola veya anahtarı sistematik olarak denemektir.
- 23Kerberos23Kerberos, güvenilir bir sunucunun süreli biletler verdiği bir ağ kimlik doğrulama protokolüdür; kullanıcılar kimliklerini parola göndermeden kanıtlar.
- 24Kimlik DoğrulamaAuthentication24Kimlik doğrulama, bir kullanıcının, cihazın veya servisin gerçekten iddia ettiği kişi olduğunu, örneğin parola ya da passkey kontrol ederek doğrulama işlemidir.
- 25Kötü Amaçlı Yazılım25Kötü amaçlı yazılım, veri çalarak, casusluk yaparak, dosyaları bozarak ya da sistemi ele geçirerek bilgisayara veya kullanıcısına zarar veren her programdır.
- 26LDAPHafif Dizin Erişim Protokolü (Lightweight Directory Access Protocol)26LDAP, bir kuruluşun kullanıcılarını, gruplarını ve cihazlarını tutan merkezi dizin servisinde arama ve güncelleme yapmaya yarayan açık bir protokoldür.
- 27OAuth27OAuth, bir uygulamanın kullanıcının parolasını hiç görmeden başka bir servisteki verilerine erişmesini sağlayan açık bir yetkilendirme standardıdır.
- 28OpenID ConnectOIDC28OpenID Connect (OIDC), OAuth 2.0 üzerine kurulu bir kimlik katmanıdır: uygulama, kullanıcıyı kimlik sağlayıcıyla oturum açtırıp imzalı bir ID token alır.
- 29Ortadaki Adam SaldırısıMan-in-the-Middle Attack (MITM)29Ortadaki adam saldırısı, bir saldırganın doğrudan konuştuğunu sanan iki taraf arasındaki mesajları gizlice iletmesi ve gerekirse değiştirmesiyle gerçekleşir.
- 30Oturum Ele GeçirmeSession Hijacking30Oturum ele geçirme, bir kullanıcının oturum kimliğini ya da token'ını çalarak veya tahmin ederek, parolasını bilmeden o kullanıcı gibi davranmaktır.
- 31OWASP Top 1031OWASP Top 10, kâr amacı gütmeyen OWASP'nin yayımlayıp düzenli güncellediği, web uygulamalarındaki en kritik on güvenlik riskini sıralayan yaygın bir listedir.
- 32Passkey32Passkey, açık anahtarlı kriptografiye dayanan, parmak izi, yüz taraması ya da cihaz PIN'iyle açılan, phishing'e dayanıklı parolasız giriş kimlik bilgisidir.
- 33PhishingOltalama Saldırısı33Phishing, suçluların güvenilir bir şirket ya da kişi kılığına girip insanları parola, kod ya da para vermeye kandırdığı bir sosyal mühendislik saldırısıdır.
- 34Prompt Injectionİstem Enjeksiyonu34Prompt injection, saldırganın metni talimat sayılınca dil modelinin kurallarını yok saydığı, veri sızdırdığı ya da araçları kötüye kullandığı saldırıdır.
- 35RBACRol Tabanlı Erişim Kontrolü (Role-Based Access Control)35RBAC, izinleri admin veya editor gibi rollere veren ve kullanıcılara bu rolleri atayarak erişim sağlayan bir yetkilendirme modelidir.
- 36Refresh TokenYenileme Token'ı36Refresh token, uygulamanın yeniden giriş istemeden kısa ömürlü yeni access token'lar almak için kullandığı uzun ömürlü kimlik bilgisidir.
- 37Salting37Salting, hash'lemeden önce her parolaya benzersiz bir rastgele değer eklemektir; böylece aynı parolalar farklı hash'ler üretir ve kırılmaya karşı dirençli olur.
- 38Same-Origin PolicyAynı Kaynak Politikası38Same-origin policy, bir sitedeki betiklerin, o site açıkça izin vermedikçe başka bir sitedeki verileri okumasını engelleyen tarayıcı güvenlik kuralıdır.
- 39SAMLSecurity Assertion Markup Language39SAML, XML tabanlı bir tek oturum açma (SSO) standardıdır: kimlik sağlayıcı kullanıcıyı doğrular ve uygulamaya onu giriş yaptıran imzalı bir beyan gönderir.
- 40Secrets ManagementSır Yönetimi40Secrets management, parola, API anahtarı ve token gibi hassas kimlik bilgilerini güvenle saklama, dağıtma, döndürme ve denetleme pratiğidir.
- 41Sertifika OtoritesiCertificate Authority (CA)41Sertifika otoritesi, bir açık anahtarın belirli bir web sitesine, şirkete veya kişiye ait olduğunu doğrulayan dijital sertifikalar veren güvenilir kuruluştur.
- 42Sızma TestiPenetration Testing42Sızma testi, bir kuruluşun güvenlik açıklarını gerçek saldırganlardan önce bulup kapatması için bir sisteme yapılan izinli, simüle edilmiş saldırıdır.
- 43Simetrik Şifreleme43Simetrik şifreleme, şifrelemek ve çözmek için aynı gizli anahtarı kullanır; hızlı olduğundan saklanan ve aktarılan verinin çoğunu, genellikle AES ile korur.
- 44Sosyal Mühendislik44Sosyal mühendislik, teknolojiyi kırmak yerine insanları manipüle ederek bilgi, erişim ya da para elde etmektir; çoğu zaman güvenilen biri gibi davranılır.
- 45SQL Injection45SQL injection, kullanıcı girdisinin veritabanı sorgusunun parçası sayıldığı ve saldırganın erişmemesi gereken verileri okuyup değiştirebildiği saldırıdır.
- 46SSLSecure Sockets Layer46SSL, bağlantı şifrelemede TLS'in kullanımdan kaldırılmış öncülüdür; tüm sürümleri güvensiz ve yasaktır, bugünkü "SSL" bağlantıları aslında TLS kullanır.
- 47SSOTek Oturum Açma (Single Sign-On)47SSO, kullanıcının merkezi bir kimlik sağlayıcıyla bir kez oturum açıp birçok ayrı uygulamaya yeniden kimlik bilgisi girmeden erişmesini sağlar.
- 48SSRFSunucu Taraflı İstek Sahteciliği (Server-Side Request Forgery)48SSRF, bir saldırganın sunucuyu kendi seçtiği bir hedefe istek göndermeye zorladığı ve çoğu zaman erişemeyeceği iç sistemlere ulaşabildiği bir zafiyettir.
- 49ŞifrelemeEncryption49Şifreleme, veriyi bir anahtarla karıştırarak yalnızca doğru anahtara sahip olanın onu özgün ve okunabilir hâline geri çevirebilmesini sağlama işlemidir.
- 50Tedarik Zinciri SaldırısıSupply Chain Attack50Tedarik zinciri saldırısı, uygulamanın kendisini değil, açık kaynak paketi, derleme aracı veya güncelleme sunucusu gibi dayandığı bir bileşeni ele geçirir.
- 51TLSAktarım Katmanı Güvenliği (Transport Layer Security)51TLS, ağda gönderilen veriyi şifreleyen ve sunucunun kimliğini doğrulayan, HTTPS, e-posta ve birçok başka bağlantıyı güvenceye alan kriptografik protokoldür.
- 52Uçtan Uca ŞifrelemeE2EE52Uçtan uca şifreleme (E2EE), mesajları gönderenin cihazında şifreler; yalnızca hedeflenen alıcılar çözebilir, mesajı taşıyan servis bile çözemez.
- 53Web Application FirewallWeb Uygulama Güvenlik Duvarı53Web application firewall (WAF), HTTP isteklerini web uygulamasına ulaşmadan önce inceleyip SQL injection gibi kötü niyetli olanları kurallara göre engeller.
- 54XSSSiteler Arası Betik Çalıştırma (Cross-Site Scripting)54XSS, saldırganın güvenilir bir siteye kötü amaçlı JavaScript enjekte edip bu kodu diğer kullanıcıların tarayıcısında çalıştırmasına yol açan zafiyettir.
- 55YetkilendirmeAuthorization55Yetkilendirme, kimliği doğrulanmış bir kullanıcının ya da servisin hangi verileri okuyabileceğine, değiştirebileceğine veya silebileceğine karar vermektir.
- 56Zero TrustSıfır Güven Modeli56Zero trust, varsayılan olarak hiçbir kullanıcı, cihaz veya ağa güvenmeyip her isteği kimliğe, cihaz sağlığına ve bağlama göre doğrulayan güvenlik modelidir.
- 57Zero-DaySıfırıncı Gün Açığı57Zero-day, üreticinin bilmediği ya da henüz düzeltmediği bir yazılım açığıdır; bu yüzden saldırganlar onu bir yama çıkmadan istismar edebilir.
Kütüphaneye dönSonraki kitap: Yapay Zekâ ve Makine Öğrenmesi