JavaScript
- Okunuşu
- cavaskript
Kısaca
JavaScript, web tarayıcılarında sayfaları etkileşimli hale getiren ve Node.js gibi çalışma ortamlarıyla sunucularda da çalışan programlama dilidir.
JavaScript nedir?
JavaScript, web'in programlama dilidir. HTML sayfanın yapısını, CSS görünümünü tanımlarken JavaScript sayfayı etkileşimli kılar: tıklamalara yanıt verir, formları doğrular, yeni veri çeker ve sayfayı yeniden yüklemeden içeriği günceller.
Tarayıcıda JavaScript, sayfanın tarayıcıdaki nesne temsili olan DOM ile çalışır. Tek iş parçacıklıdır (single-threaded); yani aynı anda tek bir kod parçası çalıştırır. Ancak ağ istekleri gibi yavaş işleri callback'ler, promise'ler ve async/await ile asenkron biçimde yönetir; böylece beklerken sayfa yanıt vermeye devam eder.
JavaScript artık yalnızca tarayıcılarla sınırlı değildir. Node.js, Deno ve Bun gibi çalışma ortamları (runtime) onu sunucularda ve geliştirici makinelerinde çalıştırır; böylece tek bir dil frontend, backend ve derleme araçları için kullanılabilir. Dilin kendisi ECMAScript olarak standartlaştırılmıştır ve her yıl yeni bir sürümü yayımlanır.
Adlarının benzerliğine rağmen JavaScript'in Java ile bir ilgisi yoktur; bu isim 1990'larda alınmış bir pazarlama kararıdır. TypeScript ise JavaScript'in üzerine kurulmuş, statik tipler ekleyen ve yeniden düz JavaScript'e derlenen ayrı bir dildir.
Önemli noktalar
- JavaScript, web sayfalarına etkileşim ve mantık katar.
- Tüm büyük tarayıcılar onu eklenti gerektirmeden çalıştırır.
- Yavaş işlemleri promise'ler ve
async/awaitile asenkron olarak yönetir. - Node.js, Deno ve Bun JavaScript'i tarayıcı dışında çalıştırır.
- Dilin resmî spesifikasyonuna ECMAScript denir.
Örnek
// Find the button and the counter text in the page
const button = document.querySelector("#like");
const label = document.querySelector("#count");
let likes = 0;
// Run this function every time the button is clicked
button.addEventListener("click", () => {
likes += 1;
label.textContent = `${likes} likes`;
});Sık sorulan sorular
Java ile JavaScript aynı şey midir?
Hayır. Farklı tasarımlara ve kullanım alanlarına sahip iki ayrı dildir. Benzer isim, teknik bir ilişkiden değil, 1990'lardaki bir pazarlama kararından gelir.
JavaScript ile ECMAScript arasındaki fark nedir?
ECMAScript dili tanımlayan resmî spesifikasyondur; JavaScript ise onu uygulayan dilin adıdır. ES2015 ya da ES2025 gibi adlar, bu spesifikasyonun yıllık sürümlerini ifade eder.
JavaScript backend geliştirmede kullanılabilir mi?
Evet. Node.js, Deno ve Bun gibi çalışma ortamları JavaScript'in sunucularda çalışmasını sağlar; orada da yaygın olarak API'ler ve web uygulamaları geliştirmek için kullanılır.
Sık karşılaştırılanlar
- JavaScript vs TypeScriptJavaScript, tarayıcıların ve Node.js'in çalıştırdığı dinamik tipli dildir; TypeScript ise ona statik tipler ekleyen ve JavaScript'e derlenen bir üst kümedir.
- Python vs JavaScriptPython, okunabilir kodu ve veri ile yapay zekâ kütüphaneleriyle bilinen genel amaçlı bir dildir; JavaScript ise tarayıcılarda ve Node.js'te çalışan web dilidir.
İlgili sayfalar
- TypeScriptWeb Geliştirme, s. 51TypeScript, JavaScript üzerine statik tipler ekleyerek birçok hatayı kod çalışmadan yakalayan ve düz JavaScript'e derlenen bir programlama dilidir.
- DOMWeb Geliştirme, s. 14DOM, tarayıcının bir web sayfasını temsil eden ve JavaScript'in okuyup değiştirerek kullanıcının gördüğünü güncelleyebildiği bellek içi nesne ağacıdır.
- HTMLWeb Geliştirme, s. 19HTML, başlık, paragraf, bağlantı, görsel ve form gibi öğelerle web sayfalarının yapısını ve içeriğini tanımlayan işaretleme dilidir.
- PromiseProgramlamanın Temelleri, s. 46Promise, asenkron bir işlemin nihai sonucunu temsil eden bir nesnedir; iş bittiğinde kodun başarıya ya da hataya tepki vermesini sağlar.
- Async/AwaitProgramlamanın Temelleri, s. 2Async/await, asenkron kodu sıradan adım adım kod gibi okunur biçimde yazmayı sağlayan, her await'te bir promise ya da görev bitene dek duran sözdizimidir.
- CallbackProgramlamanın Temelleri, s. 5Callback, başka bir fonksiyona argüman olarak verilen ve o fonksiyonun bir iş bittiğinde ya da bir olay gerçekleştiğinde sonradan çağırdığı fonksiyondur.
- ES ModülleriWeb Geliştirme, s. 16ES modülleri, JavaScript'in yerleşik modül sistemidir: her dosya kendi kapsamını korur ve kodu diğer dosyalarla import ve export aracılığıyla paylaşır.
Kaynaklar
Bu sayfada bir hata ya da eksik mi gördünüz?Düzeltme önerin